Tag Archives: Educación sexual

Estudo actual sobre sexualidade na adolescencia en Galicia

Estándar

O pasado 24 de maio presentouse no IES A Xunqueira I de Pontevedra o estudo Resultado de una encuesta sobre conocimientos y hábitos sexuales de adolescentes gallegos. 2021, no que participaron case 500 alumnos e alumnas, realizado polos doutores Javier Paz Esquete e Manuel Varela Salgado. Alí estivemos profesorado, familias e algunas persoas que colaboramos con este estudo como Purificación Leal, presidenta da Sociedade Galega de Sexoloxía (SoGasex). No acto lembramos a labor pioneira neste eido da nosa amiga profesora e escritora Chis Oliveira. Aí tedes as conclusións ao comezo e o estudo completo a continuación. É de salientar que un 13,8% das mozas foron vítimas de abuso sexual, que un 55,7% emprega a pornografía para mellorar as súas relacións, pero tamén un 92,5% está contra a violencia de xénero e un 88,5% din que a Educación sexual debería estar no currículo. Un bo traballo para esmiuzar e intervir en consecuencia.

A importancia deste tema e os datos que sairon a relucir foron o tratado por Lola Varela no seu artigo Seica non é importante, publicado no xornal NÓS Diario o 21/06/2022 e tamén reproducido neste blog.

Podedes descargar aquí este informe do estudo Resultado de una encuesta sobre conocimientos y hábitos sexuales de adolescentes gallegos. 2021

Como está a vivir a sexualidade a nosa mocidade?

Estándar

Con motivo da presentación pública a finais do mes de maio do estudo Resultado de unha encuesta sobre conocimientos y hábitos sexuales de adolescentes gallegos, realizado nun centro público da cidade de Pontevedra, polos doctores Manuel Varela Salgado e Javier Paz Esquete, é preciso unha chamada de atención ás familias, profesorado, administracións públicas e sociedade en xeral. Neste artigo publicado o 21/06/2022 no xornal NÓS Diario, Lola Varela, reflexiona sobre os datos dese estudo como algo que debe preocuparnos e no que deberíamos intervir. A sexualidade non está a ser para a maioría dos e das adolescentes unha fonte de pracer, comunicación e afecto.

                     Seica non é importante

                                                                     Lola Varela

A través dunha enquisa anónima e voluntaria, máis de 450 adolescentes de entre 13 e 20 anos dun centro público de Pontevedra, responderon o ano pasado a 61 cuestións relacionadas cos seus coñecementos e prácticas sexuais. O uroandrólogo Manuel Varela e o xefe de Medicina Preventiva do SERGAS en Pontevedra Javier Paz, coa colaboración da Sociedade Galega de Sexoloxía SoGaSex, foron os responsables desta pescuda.

Hai uns días presentouse publicamente este interesante traballo e, alén da equipa directiva e a orientadora do centro en cuestión, só asistiron tres profesores dun claustro de máis de 60, algunhas antigas profesoras, que colaboramos neste estudo, a presidenta de SoGaSex e unhas nais máis preocupadas polo tipo de preguntas que incluía a investigación e pola formación que ían recibir as súas fillas neste delicado tema tabú da sexualidade, que polas propias conclusións. Á presentación, convidárase sen éxito ao profesorado doutros centros e á cidadanía en xeral mediante os medios de comunicación locais, que axiña se fixeran eco do estudo e resaltaran a súa importancia. Engadir que, ademais da escaseza de público, a maioría eramos mulleres. Cuestión de xénero?

Daquela, para unha cidadanía desmobilizada nesta temática semella non ter relevancia que os resultados do traballo de referencia, sexan unha chamada de atención para a comunidade educativa, a Administración e sociedade en xeral, co agravante de que son dabondo máis preocupantes que os obtidos hai agora doce anos por outra enquisa semellante, no mesmo centro.

Entre as conclusións máis salientables, podemos comentar que desde 2010 até agora duplicouse a porcentaxe de mozas e mozos que recorren a Internet para informarse sobre sexualidade, pasamos do 30,8% ao 64,7%, co risco que isto supón porque remata sendo a pornografía a súa escola para as relacións amorosas; de feito, a partir dos 12 anos consumen este material de xeito habitual observándose unha grande diferenza entre eles e elas, xa que os mozos duplican a consulta de material pornográfico verbo das mozas, 74,6% e 39,3%, e din que o fan para mellorar as súas relacións.

A mocidade busca en Internet a información e a formación que os ámbitos escolar e familiar deberían proporcionarlles, pero que non o fan tal e como manifestan nas súas respostas onde a familia vai detrás das amizades, Internet e RRSS e a valoración que teñen neste aspecto do centro educativo resulta penosa. Só un 22,5% considera que é boa ou suficiente, fronte a un 80% de hai doce anos. Como docente sei que, agás honrosas excepcións, esta formación non é impartida polo profesorado que a cada máis pensa que non é da súa competencia ou precisa preparación, xunto co medo que se albisca diante de posibles denuncias de familias contrarias a unha educación sexual de calidade, influídas por ideoloxías escurantistas en auxe.

Un 13,9% de mozas responden que a primeira relación coital foi sen o seu consentimento e un 13,8% recoñecen ter sufrido algún tipo de abuso sexual. Ademais, un 20,8% do alumnado afirma ter presenciado eses abusos e a pregunta de se reaccionaron xurde, porque máis adiante un 19,5% di non saber onde acudir ante dúbidas e problemas neste eido.

Atopamos nas respostas un rexeitamento maioritario á violencia de xénero, certo; porén, un 11,6% de mozos non a teñen en consideración e un 2,8% das mozas tampouco, fronte un 2,4% deles e un 0,6% delas na investigación anterior. Transcorreron doce anos e nalgúns aspectos a nosa mocidade está en peor situación de risco e vulnerabilidade, ademais de non gozar, en moitos casos, dunha sexualidade plena. Pola contra, é máis libre declarando a súa identidade, sexa a homosexualidade, un 8,8% ou o binarismo, un 15,6%; tamén atopamos unha maior liberdade e desenvolvemento da sexualidade feminina cando o 63,2% das mozas recoñecen masturbarse habitualmente e o 97% considera boa esta forma de procurar pracer.

Para rematar, xunto a miña voz á do alumnado, case un 90%, para reclamar unha educación sexual sen prexuízos, inclusiva, científica e non moralista en todas as etapas educativas, desde Infantil até a Universidade. Moito por facer.

Se queredes ler o artigo no xornal, premede aquí no título Seica non é importante

                                     

Os perigos da pornografía na adolescencia

Estándar

A documentalista e activista social contra a explotación sexual das mulleres e nenas, Mabel Lozano, ven de presentar estes días unha campaña, Chicas Nuevas/Mozas Novas, realizada para o Concello de Lalín (Pontevedra), sobre este problema, que está nas mans de todas e todos solucionar.

En apenas un minuto e medio nos advirte dos perigos da pornografía para os e as adolescentes, que a partir dos 10 anos xa comezan a ser consumidores dela.

Unha boa educación sexual por parte das familias e da escola podería axudar moito para que a mocidade poida ter unha sexualidade e unhas relacións afectivas máis sanas, igualitarias e libres

Para máis información sobre esta campaña podes premer no seguinte enlace Mabel Lozano e a violencia sexual

Unha boa e moi acertada proposta do CIM e da Oficina de Igualdade de Lalín.

O suicido de adolescentes e os estereotipos

Estándar

Cando os factores máis frecuentes do suicidio en adolescentes están relacionados coa súa vida sexual e sentimental, algo deberíamos facer desde a escola e as familias.

O suicidio converteuse na primeira causa de morte entre a xente moza en España tras o confinamento.

Os suicidios pódense evitar en moitos casos. Esta é a nova reflexión que Lola Varela trata no seu artigo publicado no xornal NÓS Diario o día 26/04/2022.

               

                O SUICIDIO DE ADOLESCENTES E OS ESTEREOTIPOS

                                                                                       Lola Varela

O incremento dos suicidios, unha realidade oculta da que non se fala porque segue a ser tabú na sociedade actual. Segundo o INE antes da pandemia, no ano 2019,  suicidáronse en España 3.671 persoas e  no 2020, 3.941 das que 300 tiñan entre 14 e 29 anos. O suicidio converteuse na primeira causa de morte entre a xente moza en España tras o confinamento.

Galicia é a 2ª comunidade con maior taxa de suicidios, detrás de Asturias, e case o dobre que a media do Estado, segundo o Instituto de Medicina Legal de Galicia. O  pasado ano suicidáronse en Galicia  máis de 300 persoas, o triplo de homes que de mulleres. Un problema estrutural do noso país xamais abordado debidamente, aínda que, en ocasións, hai intentos válidos como o levado a cabo na cidade de Pontevedra o pasado novembro, onde profesionais e persoas expertas analizaron desde diferentes ámbitos o alarmante aumento dos suicidios, nunha xornada organizada polo Dr. José Blanco, Xefe da Unidade de Psiquiatría do Complexo Hospitalario de Pontevedra. Alí demandaron da sanidade pública máis medios para afrontar un plan de choque contra as enfermidades mentais e os suicidios en xeral, pero sobre todo para a etapa infanto-xuvenil, a peor tratada e con graves carencias no eido da prevención. Asemade, pediron á sociedade que se fale con naturalidade do suicidio, desbotando o mito de que iso provoca un efecto chamada.

As motivacións últimas da conduta suicida non están claras, nin nas persoas adultas nin nas adolescentes, quen amais están nunha etapa vital clave, de vulnerabilidade intensa, na que os cambios físicos, mentais e emocionais son moi fortes. Por iso, o feito de estar involucrados en situacións de violencia, sexa de parella ou familiar, acoso escolar  ou ciberbullying, está considerado como un importante factor de risco para a conduta suicida.

Non podemos falar de suicidio na adolescencia, sen mencionar o risco emerxente que representan as novas tecnoloxías, especialmente as redes sociais.  Nestas novas canles de comunicación, a información, así como os retos e os xogos, non teñen control ou están ao alcance de calquera.

Outro factor a ter en conta é o sexo: as menores semellan máis afectadas por intencións ou arelas suicidas, pero é maior a proporción dos rapaces que terminan por cometer este acto. Os mozos suicídanse tres veces máis que as mozas; elas, tentan o suicidio tres veces máis que eles. Para afondar nisto podemos analizar os datos recollidos polo “Teléfono de la Esperanza”, onde o 65% das chamadas son de mulleres e o 35% de homes. O persoal profesional consultado, considera que en xeral aos homes resúltalles máis difícil compartir o que lles sucede e pedir axuda. Esta diferenza entre requirir ou non axuda, pode ser unha das razóns detrás da diverxencia entre as tentativas e a realización do acto suicida. E lévanos a outra conclusión: a importancia do tratamento e da identificación de determinadas actitudes, así como a creación de espazos que rachen cos estereotipos de xénero para que os e as adolescentes podan expresar as súas emocións nun entorno seguro.

Entre os factores precipitantes máis frecuentes en adolescentes, están o descubrimento ou non aceptación da homosexualidade ou doutras formas de sexualidade non normativa, acoso, abuso sexual, violacións, desengano amoroso, embarazo prematuro, separación ou perda de amizades…Toda unha serie de situacións e sentimentos que deberían ser tratados a través dunha educación sexual de calidade que, ate agora, non existe nos currículos de ningunha etapa educativa do país. E para agravar o panorama, coñecimos estes días o resultado da investigación levada a cabo por Rosa Mª Rúa, onde salienta que un 6,7% do profesorado de Secundaria (1000 dun total de 16000) opina que algunhas nenas compórtanse dun xeito sedutor e visten de xeito provocativo, incitando ao abuso sexual; ou que só un 37% do profesorado sabe como actuar diante dun caso de abuso, dos que apenas se denuncian un 15% para evitar que saia do ámbito familiar, ademais de cuestionar a veracidade do testemuño. Un panorama bastante desolador se non lle pomos remedio.

Se queredes lelo no xornal, premede no título O suicidio de adolescentes e os estereotipos

Diccionario feminista do “A” ao “Z”

Estándar

Trátase dunha síntese de términos moi empregados e que convén coñecer cando falamos de Feminismo, de Educación para a Igualdade de mulleres e homes ou de Educación sexual, adaptadps para a comprensión das e dos adolescentes.

Neste outro enlace podes ampliar un pouco máis esta información Feminismo de la “A” a la “Z”

EsoNoEsSexo. Campaña contra o uso de pornografía en adolescentes

Estándar

É unha campaña creada pola directora de cine e escritora Mabel Lozano para a Comunidade de Murcia.

En poco máis de 1 m plantéxanse e respóndense algunhas preguntas fundamentais sobre o emprego da pornografía e as súas consecuencias.

Que é o porno?

Que necesita o porno?

Que hai detrás do porno?

Quen gana co porno?

Quen perde co porno?

Podes descargar este vídeo aquí EsoNoEsSexo

“O libro da saúde das mulleres” cumpre 50 anos

Estándar

No albor dos anos 70 este libro e as súas autoras eran vangarda. Falar da liberación da muller significaba poñer enriba da mesa temas complexos e delicados, pero urxentes e necesarios, como a saúde sexual, a menstruación, a maternidade, a menopausa, o aborto, a violencia de xénero e a orientación sexual, entre outros. En Boston hai 50 anos unhas mulleres pioneiras reclamaron unha perspectiva feminina na medicina. Este é o tema que Lola Varela aborda no seu novo artigo publicado no xornal NÓS Diario o 06/01/2022.

As autoras do libro en 1971

As autoras do libro en 2021

HAI 50 ANOS EN BOSTON

Lola Varela

Neste ano 2021 que ven de rematar, cumpriuse o 50 aniversario da publicación dun libro emblemático para o movemento feminista e para a saúde das mulleres “Our Bodies, Ourselves” (OBOS), “Os nosos corpos, as nosas vidas”.

En 1969, na segunda onda do feminismo, o Movemento de Liberación das Mulleres (WLM) organiza o seminario “As mulleres e os seus corpos” no Emmanuel College de Boston. A sala está a rebordar de mulleres que acoden alí para saber máis dos seus corpos, da súa sexualidade, da súa saúde e das súas relacións. Xorden, daquela, numerosos debates entre as bostonianas para reclamar á ciencia médica unha visión de xénero que dea resposta a moitos dos seus interrogantes e preocupacións.

Un ano despois, un fato de doce mulleres de idade comprendida entre 23 a 39 anos, crean a organización feminista Colectivo do Libro da Saúde das Mulleres de Boston, e son quen de editar “As mulleres e os seus corpos”, unha publicación de case 200 páxinas grampadas a man por elas, que venden a 75 centavos. Este libro, que recolle as conclusións dos debates realizados, así como experiencias persoais, posibilitou o autocoñecemento a moitas mulleres e ademais deu unha perspectiva feminista á medicina. O interese que provocou foi tan considerable, que unha nova edición corrixida e ampliada veu a luz en 1971, co título “Os nosos corpos, as nosas vidas” que comezaba dicindo: “Tendo o control dos nosos corpos, teremos o control da nosa vida”. Venderon clandestinamente 250.000 exemplares e, desta volta, tan só a 30 centavos.

Semellante éxito fixo que o Colectivo acordara coa editorial Simon & Schuster sucesivas edicións do libro, cun desconto do 70% para clínicas de mulleres sen ánimo de lucro. No albor dos anos 70 este libro e as súas autoras eran vangarda. Falar da liberación da muller significaba poñer enriba da mesa temas complexos e delicados, pero urxentes e necesarios, como a saúde sexual, a menstruación, a maternidade, a menopausa, o aborto, a violencia de xénero e a orientación sexual, entre outros.

Desde o ano 1974 véñense facendo traducións e adaptacións a diferentes contextos e países, a última en 2011. Van millóns de libros vendidos e pódese atopar en 33 idiomas, mesmo no alfabeto Braille. As primeiras traducións fixéronse para a comunidade hispana de EEUU, por iso no Estado español circulaba desde os anos 80 unha versión chicana, pero non apareceu a tradución española ata 1982 e na editorial Icaria. Desde o ano 2000 o libro recibiu múltiples premios e mencións; así, a revista Time situouno entre os mellores libros de non ficción e a Biblioteca do Congreso estadounidense considerouno un dos 88 libros que máis influíron na sociedade norteamericana.

No 2018 tivo lugar unha mudanza relevante na xestión das publicacións, da web e no blog deste Colectivo de mulleres que, desbordadas polo traballo e a extensión do proxecto, confiaron a organización e a coordinación a persoas voluntarias. Ao tempo, xurdiu en colaboración co Centro para a saúde e dereitos da muller da Universidade de Suffolk en Boston, de grande prestixio internacional, a idea de converter Our Bodies, Ourselves (OBOS) Today nunha plataforma online con presenza nas redes sociais a partir da primavera de 2022, co obxectivo de aportar información actualizada e inclusiva sobre saúde e sexualidade.

O libro foi, de certo, un dos alicerces da segunda onda do feminismo, mais tamén exerce unha influencia actual. As edicións seguen a percorrer o mundo alentando novas publicacións, nas que o Colectivo do Libro da Saúde das Mulleres de Boston colabora, como en “Envellecer xuntas” (1993) ou “Corpos trans, seres trans” (2014). Arestora, o Colectivo continúa a se reunir, a debater e a pensar no feminismo e no lugar das mulleres na sociedade, denunciando na súa web feitos que revelan a falta, a día de hoxe, dunha visión de xénero na medicina: eis, menos do 20% dos ensaios clínicos de VIH fanse con mulleres, cando na actualidade máis da metade das persoas enfermas son mulleres, ou que ao ano no mundo hai 5 millóns de mulleres hospitalizadas como consecuencia de abortos ilegais, das cales morren 47.000. Isto, 50 anos despois.

Podedes acceder ao artigo directamente en NÓS Diario Hai 50 anos en boston

Menstruación. Bibliografía recomendada

Estándar

Aquí vos damos conta de sete publicacións diversas unhas en forma de comic, outras como diario, outras informativas…pero todas moi interesantes e atractivas para abordar o tema da regla ou menstruación das nenas con naturalidade.

Podedes premer enriba da imaxe para ver mellor a información de cada libro.

“No te engañes” Campaña contra a explotación sexual e a trata de mulleres

Estándar

Un bo traballo da xornalista e directora de cine, Mabel Lozano, realizado para a Comunidade Autónoma de La Rioja, no que pretende chamar a atención da mocidade e facer unha campaña de sensibilización diante do consumo de prostitución inconsciente, presionado polo entorno ou a pornografía.

Trátase dun pequeno vídeo de 1´35 m moi directo e o texto está baseado nas declaracións de mulleres en contexto de prostitución atendidas por Médicos del mundo e APRAMP.

A dominación polo sexo. O corpo das mulleres como botín de guerra

Estándar

Falando de Educación para a Igualdade de Homes e Mulleres non podemos esquecer unha das desigualdades máis inxustas e crueles, a exercida contra as mulleres polos exércitos coloniais nas súas conquistas.

O corpo das mulleres foi a ferramenta, en moitas ocasións, para crear terror, someter e humillar ao pobo colonizado. Eis un exemplo, o acontecido nas primeiras décadas do S XX no norte de África, na época do Protectorado Español.

Un tema pouco coñecido, mais do que é preciso falar e saber.

Lola Varela publicou dos artigos sobre este asunto en NÓS Diario no mes de setembro e no de outubro que reproducimos a continuación.

DOMINACIÓN POLO SEXO: COLONIALISMO E VIOLENCIA CONTRA AS MULLERES

                                                                                             Lola Varela

Logo de vivir seis anos en Marrocos e volver de cando en vez, sinto que o coñecemento e o apego ao país medra, e con eles a necesidade de afondar nalgúns temas pouco coñecidos por estes pagos. Eis, o caso da cruel violencia exercida contra as mulleres “moras” por parte dos militares españois, en especial pola “Policía Indígena”, durante o período das Guerras do Rif (1911-1927): unha práctica estarrecedora, que tamén foi empregada por todos os exércitos coloniais europeos sen excepción, no resto do continente africano.

Das atrocidades e vexacións sufridas polas mulleres indíxenas, temos algunhas referencias no libro Escritos Africanos (Melilla, 2019) de Dionísio Pereira; outras, están incluídas no Expediente Picasso (1922) redactado tras os sucesos de Annual polo xeneral Juan Picasso, no que se recoñece o malestar de certas cabilas tras os actos realizados por algúns oficiais. Este informe, recolle varios testemuños sobre abusos cometidos tanto por mandos españois como por axentes rifeños da “Policía Indígena”, contra as mulleres das cabilas rurais. Entre estes testemuños, cabe salientar o de dous frades pertencentes á Misión Franciscana de Nador que denunciaron como causa do desacougo das comunidades en cuestión, quer o maltrato recibido pola poboación indíxena, quer os abusos que padecían as mulleres,

Naquela altura, o socialista Indalecio Prieto, correspondente en Melilla do xornal bilbaíno El Liberal, acusará con nome e apelidos un destes oficiais por ter violado no territorio do Kert medio centenar de mulleres musulmás. E nas súas controvertidas Memorias, o propio líder rifeño Abd el Krim considera responsables indirectos a estes militares das terribles vinganzas levadas a cabo contra os soldados españois tras a rendición de Monte Arruit. En palabras de Abd el Krim: “Aquelas represalias sen piedade foron consecuencia dos horrores aos que someteron á poboación que, sen embargo, dicían que viñan protexer e civilizar”. O escritor catalán Josep María Prous i Vila, que visitou como soldado aquel lugar meses despois, recolleu algunha versión na que se atribuía a tortura e castración de soldados hispanos a mulleres indíxenas daquela contorna que, previamente, padeceran abusos e violacións. Algúns anos antes dos episodios de Annual e Monte Arruit, outro escritor, Luis Antón del Olmet, describira nas páxinas da súa inclemente novela Un sol bárbaro, muere (Madrid, 1911) a extrema violencia de xénero por parte dos soldados españois. E xa na actualidade, na literatura española contemporánea atopamos tan só referencias illadas ás repetidas violacións de mulleres rifeñas polas tropas hispanas, caso da obra de Lorenzo Silva Carta Blanca (Madrid, 2005).

A intervención colonial francesa tampouco foi allea á dominación sexual, sufrida por moitas mulleres marroquinas, tunesinas e sobre todo alxerianas, xa que alí a violación foi empregada a eito como unha terrorífica acción militar de represalia. Daquela, mentres omitía os atropelos das súas propias tropas, a prensa francesa informou de abusos e casos de corrupción cometidos polo exército expedicionario hispano durante o Protectorado; unhas informacións que foron consideradas calumnias pola Restauración borbónica española: tal aconteceu cun artigo do xornalista franco-marroquino Rober-Raynaud, publicado a comezos de setembro de 1921 no xornal parisino Le Matin, no que describía a desbocada intervención, violacións incluídas, das tropas hispanas nas cabilas do entorno de Alhucemas.

En todo caso, o corpo da muller musulmá colonizada no Maghreb tamén foi arma de guerra para o aparato militar francés, tal e como demostrou o libro Sexe, Race et Colonies. La domination des corps du XVe siècle à nos jours (Paris, 2018). O intenso debate que xeraron estas páxinas chegou a Marrocos e, como consecuencia, uns meses despois o nº 96 da revista de historia Zamane incluía o dossier L´autre visage de la colonisation. La domination par le sexe. A violación, mais tamén a prostitución organizada ao servizo dos exércitos coloniais, foron armas empregadas para o sometemento da poboación, pero diso falaremos outro día.

Podedes acceder directamente ao xornal premendo no título do artigo Dominación polo sexo. Colonialismo e violencia contra as mulleres

DOMINACIÓN POLO SEXO. COLONIALISMO E PROSTITUCIÓN

                                                                                             Lola Varela

Dicía o novelista Arturo Barea: “Durante os primeiros 25 anos deste século Marrocos non foi máis que un campo de batalla, un bordel e unha taberna inmensos.” Entre 1912 e 1927, principais anos da expansión colonial española no Rif, calcúlase que pasaron polos diferentes asentamentos militares uns 300.000 soldados. Segundo a escritora e profesora francesa Natalie Benelli, podemos falar dun mínimo de 10.000 mulleres prostituídas (1 muller por cada 30 soldados), ademais das que exercían de xeito clandestino fora dos lugares habilitados para tal fin. Tampouco podemos esquecer a pederastia moi estendida e fomentada a través de fotos e tarxetas postais que mostraban nenas e nenos practicamente nus e en actitudes moi erotizadas, Por cen pesetas podíase pasar unha noite con moritas ou hebreas de 12 e 13 anos.

Da importancia que tivo a prostitución no Protectorado español en Marrocos (1912-1956) fala precisamente a tese doutoral de Mª Begoña Etxenagusia, realizada en 2018 baixo a dirección do profesor Eloy Martín Corrales e publicada por Edicións Bellaterra en 2020, que xunto cos traballos de Josep Lluís Mateo Dieste, Julián Casanova ou Manuela Marín son das poucas fontes que temos para coñecer un tema tabú da nosa historia contemporánea. Podemos contar tamén con obras literarias de autores de ambos lados do estreito como Tomás Borrás, autor da novela La pared de tela de araña ou El pan desnudo do escritor rifeño Mohamed Chukri. Sen esquecer a Mohamed Mrabet que, da man de Paul Bowles, publicou El amor por un puñado de pelos, e tamén repasar a obra fotográfica de Nicolás Müller, que viviu 9 anos en Marrocos.

A prostitución no norte de África era bastante limitada e pouco visible até a colonia. Exercíase de xeito popular no interior dos hamman, dos fondouks, e de noite e para as elites existía desde a Idade Media unha prostitución encuberta coas concubinas-escravas, as escravas-domésticas ou as artistas-cortesás.

Considerada como un “mal menor” durante o Protectorado, foi institucionalizada e regulamentada para controlar a falta de hixiene, o contaxio de venéreas (a sífilis era a terceira enfermidade do país), impedir a homosexualidade e a masturbación, que tiñan moi mala sona, mais tamén para evitar as relacións amorosas coas indíxenas, a sedución de mulleres “honestas” e o nacemento de crianzas mestizas, que podían “dexenerar a raza”. Chegaron a funcionar, como mínimo, 12 prostíbulos en Tetuán, 16 en Larache, 13 en Alcazarquivir, 9 en Arcila, 6 en Chauen como en Villa Sanjurjo (actual Alhucemas) e 3 en Villa Nador, onde había máis prostitución nas rúas que nos prostíbulos.

Desde 1918 funcionaron Dispensarios antivenéreos nas grandes cidades para controlar ás mulleres indíxenas, españolas ou europeas. O home era a vítima a protexer, pois segundo o director do Dispensario de Chauen “a continencia absoluta era impensable nun home normalmente constituído”.

Debemos engadir, asemade, que foi un negocio cumprido para proxenetas, oficiais encargados da supervisión e, mesmo, para as arcas do Estado. As mulleres dedicadas á prostitución debían estar rexistradas, ter unha cartilla, pola que pagaban 5 pts., e pasar revisións médicas bisemanais, nas que eran anotadas como “sana”, “contaminada” ou coa “menstruación”, pois daquela tiñan prohibido exercer baixo multa. Multas que chegaban ata 200 pts. por non pasar revisión, ser clandestinas ou montar escándalo público. As donas das casas de lenocinio debían pagar o seu imposto segundo fora considerado o seu local de 1ª, 2ª ou 3ª categoría. Estes pagos, en teoría, repartíanse en tres partes: para a “Junta de Servicios Municipales” local, para os médicos que facían as revisións e para axudar aquelas mulleres que, retiradas por enfermidade nos “Sifilicomios”, tiñan que pagar mantenza e roupa da cama. Porén, na práctica estes pagos e as multas que lles eran impostas constantemente, ían engrosar os petos de certos mandos militares ou de autoridades locais.

Recompensar aos soldados e humillar ao adversario segregado, foron os principais obxectivos dunha política colonizadora que empregou o divertimento sexual como botín de guerra. 

Podedes acceder directamente ao xornal premendo no título do artigo Dominación polo sexo. Colonialismo e prostitución