Tag Archives: Mulleres na historia

“Niñas hoy mujeres mañana”, unha fermosa publicación de Vinka Jackson

Estándar

Con diferentes exemplos de nenas e mozas, que en varios lugares do planeta levaron adiante grandes e interesantes iniciativas, a psicóloga e escritora chilena (famosa polo seu libro Agua fresca en los espejos, onde desvela os abusos sexuais sufridos de nena e causados polo seu pai) Vinka Jackson amósanos a forza destas nenas e o futuro esperanzador que poden construir.

Remata esta publicación dándonos conta da Declaración das nenas ou The girl declaration que 508 rapazas de 14 países do mundo redactaron no ano 2013. Nela presentan ás persoas adultas os seus dereitos e necesidades para poder medrar dun xeito digno e libre, nun mundo máis xusto e igualitario.

Podedes aproveitar para practicar un pouco de inglés visionando un resume desta declaración no vídeo que vos presentamos.

Creadoras da Historia da Música

Estándar

En 2020 Sakira Ventura Quintana, flautista e musicóloga, elaborou o mapa interactivo “Creadoras de la Historia de la Música“, unha antoloxía cartográfica de compositoras repartidas por todo o mundo e enmarcadas dende o século IX ata o ano 2005.

A súa finalidade é visibilizar ás mulleres creadoras de música e poñer en valor a súa obra.

Entrando nesta ligazón de spotify pódese escoitar a música de máis de 450 cancións ao longo de 24 horas de duración. Consiste nunha recompilación por orde cronolóxica de obras de mulleres creadoras na Historia da Música. Segundo Sakira Ventura, non están todas as que deberían pero espera que algún día o estean.

O mapa interactivo para recuperar ás compositoras ignoradas na historia recompila os perfís e obras, por orde alfabética, de máis de 500 mulleres.”Hai miles que non aparecen nos libros, que non se tocan nos concertos“, expresa a autora desta iniciativa.
O proxecto abarca dende Kassia, compositora nada en Constantinopla en torno ao 810, ata a máis xoven, Alma Deutscher, nada en 2005, compositora, violinista e pianista, pasando por Alicia Morote, compositora, arreglista e orquestadora murciana.

Entre as galegas aporta datos de Pilar Castillo, pianista e compositora de principios do século XX, Eugenia Osterberger, que participou en diversas iniciativas de dignificación da cultura galega, e Sofía Oriana Infante que compuso a música da película “Elisa e Marcela“.

As outras “Fumiko”. Mulleres escurecidas

Estándar
Tiempo Reflejado

Recentemente ven de producirse a sentenza da demanda de Fumiko Negishi contra o graffiteiro licenciado en Belas Artes Antonio de Felipe. A Audiencia Nacional de Madrid recoñeceu por fin a coautoría de Fumiko en máis de 200 obras asinadas por el.

Mais Fumiko non é a primeira nin será a última muller que sofre o machismo, que ten que soportar que os homes se apropien das súas obras. Así podemos lembrar a varias mulleres cuxas producións foron atribuidas a homes, xa sexan pais, maridos, irmáns ou outros que simulaban o seu inxenio a través das obras das súas esposas, fillas, irmás, amantes ou mulleres.

Entre elas salientar estas artistas:

Lemon butterflyfish spotted

Margaret Keane: a pintora dos “Ollos Grandes

Camille Claudel: a escultora “musa” de Rodin

Sofonisba Anguissola: retrata ao seu maestro pintándoa

María Lejárraga: a escritora “na sombra

Alice Guy: a primeira directora de ficción

Zelda Fitzgerald: a escritora que “colaborou” co seu home

Gerda Taro: a fotógrafa que asinaba como Robert Capa

Gabrielle Munter:fagocitada” por Kandinsky

E estas científicas:

Ada Lovelace, “nai da primeira” computadora, Rosalyn Franklin que fotografiou o ADN, Marthe Gautier, codescubridora da trisomía 21, ou Esther Lederberg “a xenia do laboratorio

Outras moitas mulleres ao longo da historia non foron suplantadas por homes pero si tiveron que publicar con pseudónimos masculinos para non ver a súa obra censurada ou non recibir un trato inxusto pola sociedade, e todo por ser muller…  Así as irrmás Brontë, Cecilia Bölh de Faber (Fernán Caballero), Mary Ann Evans (George Eliot) o Violet Paget (Vernon Lee). Outras foron silenciadas ou infravaloradas durante moito tempo como Mary Shelley, autora de Frankenstein, Zenobia Camprubí, a traductora das obras de Rabindranath Tagore, Natalia Sedova, escritora y revolucionaria rusa, segunda esposa de Leon Trostki ou manipuladas como é o caso de Rosalía de Castro e a falsa imaxe que dela difundiu interesadamente durante moito tempo o seu home Manuel Murguía.

Judit Polgár, a heroína da serie Netflix “Gambito de Dama” da vida real

Estándar

O xadrez non ten porque ser cousa de homes


Judit Polgár
naceu o 23 de xullo de 1976 en Budapest, sendo a menor de tres fillas dun matrimonio húngaro de clase media. Nai e pai, ambos adicados á educación, acordaron poñer en práctica un experimento pedagóxico co obxectivo de demostrar que se pode fabricar un xenio utilizando as técnicas adecuadas. As tres fillas axiña convertíronse en campionas de xadrez, destacando con diferencia Judit.

Judit Polgár hoxe xa retirada, obtivo en 1991o título de Gran Maestro Internacional á idade de 15 anos, convertíndose na persoa máis nova en conseguilo, rompendo o récord do famoso campeón estadounidense Bobby Fischer. 

É a única muller que conseguíu figurar entre os dez primeiros xadrecistas da clasificación mundial, lográndoo na listaxe de xaneiro de 1996.

Foi a primeira muller en gañarlle a Kasparov, considerado o mellor xogador de xadrez da historia, en 2002.

Gambito de dama é unha miniserie de televisión  estadounidense baseada na novela do mesmo nome de 1983 de Walter Tevis e foi estreada en Netflix el 23 de octubre de 2020.

Gambito de dama é unha historia ficticia que relata a vida dunha moza orfa, un prodixio do xadrez, durante a súa procura para convertirse na mellor xogadora de xadrez do mundo mentras loita con problemas emocionais e dependencia das drogas e o alcohol. A historia comeza a mediados da década de 1950 e continúa ata a de 1960.

Luz Morales, a tradutora de “Peter Pan”

Estándar

En 1925 a periodista galega Luz Morales Godoy (A Coruña 1889-Barcelona 1980), foi contratada pola Paramount para traducir ao castelá a obra teatral “Peter Pan”.

Destacou por ser a primeira muller española (galega) en dirixir un periódico, La Vanguardia, durante a guerra civi española, aínda que tamén xa era a directora da revista “El hogar y la moda” (precursora de “Lecturas“) .

Pero os seus propios escritos tiña que asinalos baixo un seudónimo masculino, entre eles o do personaxe galdosiano Felipe Centeno, elixido para a súa sección semanal “Vida cinematográfica” en La Vanguardia. “Centeno” chamou a atención do xerente de Paramount Pictures en España, que quedou moi sorprendido cando, na reunión na redacción de La Vanguardia advertiu que “Centeno” era unha muller. A productora contratou a Morales como asesora literaria da compañía de todas formas. Coa chegada do cine sonoro, Luz Morales será tamén a encargada de adaptar os diálogos ao castelá.

Paralelamente ao seu labor periodístico, María Luz cultivou a literatura infantil, e as súas adaptacións das “Obras maestras al alcance de los niños” (Homero, Dante, Shakespeare, Goethe, Cervantes, Lope de Vega  ), publicadas pola editorial Araluce, que ela dirixía, foron declaradas por real orde de utilidade pública. Algunhas das súas obras pedagóxicas convertíronse en libros de texto en países hispanoamericanos.

Pódese descargar un pdf de actividades e a UD sobre Luz Morales realizado pola Axenda da Cultura Galega no apartado “Aprende coas mulleres galegas“, nesta ligazón Luz Morales

Pódese completar a información en El Español.

Contos de científicas esquecidas

Estándar

Hoxe remata a exposición “Científicas olvidadas jamás contadas“, inaugurada o 23 de abril na “Casa de las Ciencias” de Logroño, que pretendía visibilizar, a través de trece contos populares, as aportacións de sete científicas e seis inventoras para modificar estereotipos. A comisaria da mostra foi Rosana Largo.

A exposición está divida en tres apartados:

Científicas:

“Alicia en el País de las Maravillas” relacionado con Hipatia de Alexandría.

“Pulgarcita” coa entomóloga María Sibylla.

“Ricitos de oro” coa astrofísica Henrietta Swan.

“Caperucita roja” está vinculado á física Marie Curie.

“La princesa y el guisante” á xenetista Ruth Sager.

“Blancanieves” á bióloga molecular María Blasco.

Inventoras:

“La sirenita” conectado co telescopio submarino de Sarah Mather.

“Cenicienta” co lavalouzas de Josephine Cochrane.

“La bella y la bestia” coa tecnoloxía alimentaria e o sistema de envasado ao vacío de Amanda Jones.

“La casita de chocolate”, que se relaciona coas cookies de Ruth Wakefield.

“El mago de Oz”, co GPS de Hedy Lamarr.

“La lechera”, coa máquina transportadora de leite de Fermina Orduña.

Calculadoras de estrelas:

“El principito”: fai referencia ao protagonismo das mulleres astrónomas do século XIX, que son coñecidas como “Computadoras de Harvard“.

Máis información en:

20 minutos

Diario.es

El balcón de Mateo

Fotos

Vídeo

Xela Arias e as Letras Galegas

Estándar

Este ano 2021, tan especial, a Real Academia Galega RAG decidíu homenaxear a unha escritora tamén moi especial, Xela Arias, no 17de maio Día das Letras Galegas.

Innovadora, rebelde e inconformista. Activista pola paz, gran defensora da lingua galega, ecoloxista e feminista. Xela Arias foi sen dúbida unha muller comprometida coa sociedade de seu tempo;e como nos di Tareixa Casal, Profesora do CIFP Carlos Oroza de Pontevedra e autora desta presentación. Aquí tedes un material sinxelo e atracttivo para achegar a figura de Xela Arias ao noso alumnado

Pódese descargar aquí esta presentación.

E se queredes afondar máis no coñecemento da súa vida e da súa obra, vos recomendamos estos vídeos editados pola Real Academia Galega, nos que en 6 capítulos, e baixo o título de A palabra esgazada, se realiza un bo achegamento a Xela Arias. Premendo no título accededes a eles.

Tamén como agasallo do Consello da Cultura Galega para este Día das Letras Galegas vos achegamos unha interesante publicación desta autora ¡Non te amola!, cun estudo ben feito por Ana Iglesias e cunhas atractivas ilustracións de Bea Gregores.

Podedes descargar aquí esta publicación.

Engadimos a esta escolma de materiais sobre Xela Arias estas ilustracións tan vistosas e xuxerentes de imaxes da escritora con algúns dos seus versos, da man agarimosa e moi creativa de Terteres, que agacha o nome doutra boa compañeira, Mónica Fernández.

Podedes descargar estas ilustracións premendo no nome da autora Terteres

Vos propoñemos tamén a lectura deste poema escrito por Nones Araujo en versos acrósticos e dedicado a Xela Arias.

E para rematar anotamos a continuación o enlace para visionar un vídeo homenaxe á poeta Xela Arias no 60 aniversario do seu nacemento en Sarria. Román Raña, Oriana Méndez, Antonio G Teijeiro, Xina Vega, Marta Dacosta, Silvia Penas, Fran Alonso, Lara do Ar, Iolanda Zúñiga e Marcos de la Fuente len poemas de Xela. María Xosé Queizán lembra unhas pinceladas sobre Xela e recita o poema que lle dedicou. As imaxes son de Xulio Gil, do libro de foto-poemas Tigres coma cabalos. Editado polo Ateneo Atlántico de Vigo.

Vídeo Xela Arias

Concluimos coa música de A banda da loba “con M de muller” que dedica unha canción a un dos poemas do último e rompedor libro de Xela Arias Intempériome.

Día das Mulleres Matemáticas

Estándar

O 12 de maio de 2019 celebrouse por primeira vez o Día de las Mujeres Matemáticas, unha iniciativa proposta polo Comité de Mulleres e Matemáticas da Sociedad Matemática Iraní durante o World Meeting for Women in Mathematics, un evento satélite do International Congress of Mathematicians 2018.

Elixiuse esta data en homenaxe á matemática iraní Maryam Mirzakhani (1977-2017), nacida un 12 de maio, e única muller en recibir unha Medalla Fields, o “Nobel” das matemáticas.

Emmy, Maryam, Olga e Sofya

Unha iniciativa creada polo equipo do Núcleo Milenio Modelos Estocásticos de Sistemas Complejos y Desordenados da Universidad de Chile e a Pontificia Universidad Católica de Chile, está a publicar unha de catro contos ilustrados –de momento, aínda que a súa idea é continuar con ao menos un máis dedicado a Sophie Germain–, pensados para idades comprendidas entre os 6 e os 10 anos, e centrados nas figuras de catro mulleres matemáticas.

Ao final de cada conto se engade un glosario que pretende aclarar os conceptos matemáticos e físicos que se citan no texto, así como dar algúns datos sobre os científicos aludidos. Os catros contos son:

Máis información en Mujeres con Ciencia e Núcleo Milenio.

María Pita, muller de armas tomar 432 anos despois

Estándar

Mayor Fernández da Cámara Pita, máis coñecida como María Pita, nada en Sigrás (Cambre. A Coruña) contra 1560 e finada no mesmo lugar en 1643, foi unha heroína galega na defensa da Coruña contra o ataque da Armada Británica acontecido no mes de maio do ano 1589. Hai agora 432 anos daquela.

En xullo do ano 2020 publicouse un cómic coa súa biografía e os seus avatares ben interesantes, desde como dirixíu as tropas contra os ingleses ao berro de “Quen teña honra, que me siga”, ata os catro matrimonios que realizou e os dous fillos e fillas que tivo.

Este cómic foi realizado por César Herce, Meik Cobain e Angie Suárez, dentro da colección Historia de España en viñetas de Cascaborra Ediciones.

Tedes maís información da vida de María Pita nesta entrada da Wikipedia https://gl.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_Pita

E podedes achegarvos a esta heroína a través deste audio realizado con moito humor e boa música por Nieves Concostrina na SER

María soliña, a canguesa acusada de bruxería e torturada pola Inquisición

Estándar

O próximo 8 de maio estréase no Auditorio de Cangas a primeira ópera-folk galega que narra a historia de María Soliña, unha muller canguesa que, con 70 anos, foi acusada de ser bruxa e despoxada de todos os seus bens por parte dos poderes eclesiásticos no século XVII.

Baseada no texto A defensa da vila. María Soliña (2017) do dramaturgo Xose Manuel Pazos, antigo alcalde de Cangas recén finado, o compositor Nacho Mañá escribe esta ópera María soliña. Ópera nun acto.

O libreto desta ópera leva un interesantísimo limiar escrito pola doutora en Filosofía e feminista, Chis Oliveira, titulado O medo á muller sen medo, onde reflexiona sobre a rebeldía e a forza daquelas mulleres acusadas de bruxas por ser sabias e querer ser libres nun mundo onde o poder estaba nas mans dos homes e o control da sociedade baixo a Inquisición; pero tráenos tamén ao noso presente para lembrarnos que a “caza de bruxas” continúa cando as mulleres resultan molestas ou se opoñen aos poderes.

Aquí tedes reproducido este texto

Falar de María Soliña é falar de bruxas. María foi vítima dunha conspiración organizada pola Inquisición e os nobres para apropiarse dos seus bens e dos seus dereitos. O móbil foi arrebatarlle a súa riqueza, pero precisábase unha xustificación e topárona na bruxería. Baseáronse nos seus paseos nocturnos pola praia, onde o seu home e o seu irmán morreran loitando contra os turcos. O mar levara os corpos e María rezaba no areal para que o mar devolvese os cadáveres e poder darlles sepultura. Aproveitáronse da superstición creada pola propia igrexa católica de que as saídas nocturnas das mulleres só podían estar motivadas polas relacións co diaño para danzar e ter actos sexuais con el.

María, con setenta anos, foi capturada e torturada en Santiago, xunto a outras oito mulleres. Non a queimaron, pero foi condenada a levar por seis meses o “sambenito”, o hábito de penitente que a marcaba como bruxa proscrita. E xa non sabemos máis dela, pero mantívose na memoria colectiva, converténdose no símbolo do sufrimento do pobo de Cangas, aínda que cunha imaxe deformada como bruxa ou tola.

No imaxinario colectivo creado polo patriarcado, as bruxas son mulleres sen esposo, cheas de maldade, feas e vellas. Os seus poderes máxicos proceden do diaño e son para facer o mal. Aínda hoxe na linguaxe común chamarlle bruxa a unha muller é un insulto cargado de desprezo porque é sinónimo de arteira e amargada.

Basta remexer un pouco na historia para decatármonos de que a máis intensa persecución e queima de bruxas en Europa non foi na Idade Media, senón que tivo lugar nos séculos XVI e XVII. Nese tempo multiplicáronse os procesos, as condenas e as fogueiras. Implantouse unha política de control social que empregaba o terror, alentando a delación das sospeitosas por parte da veciñanza que constituía unha rede de espionaxe. A violencia institucionalizada contra as mulleres tiña un carácter exemplarizante: “Matar algunhas para asustar a todas.”

Houbo centos de miles de mulleres torturadas e queimadas vivas nas prazas públicas. Foi o maior feminicidio na historia da humanidade. Sorprendentemente, con moi pouco interese para os historiadores. Tanta violencia non foi unicamente individual, foi sistémica e estrutural.

Silvia Federici afirma que ten que ver co paso do feudalismo ao modelo capitalista mercantil. Empregaron a violencia para adestralas en soportar a presión sobre os seus corpos e para que fixeran o traballo de balde sen protestar. As vítimas foron mulleres soas, que tiñan coñecemento da medicina tradicional, solteiras ou viúvas, mulleres sabias que non estaban ao servizo de ningún home. Estas mulleres non resultaban útiles ao novo sistema que se albiscaba, e, por riba, daban mal exemplo e resultaban subversivas para a nova orde social. A ignorancia presidía a vida cotiá; e daquela, a maxia, a bruxería e todo o sobrenatural, que non controlaba a relixión, era considerado unha ameaza para o poder.

O sistema capitalista, precisaba ir domesticando aos homes para que se sometesen ao traballo nas fábricas e paralelamente deberíase someter ás mulleres para que os obedecesen e fixesen todo o traballo nas casas. As transgresoras foron vítimas de “cacerías de bruxas”. A mensaxe inculcaba nos homes o medo ao poder das mulleres, afondando na división entre os sexos.

Hoxe dende o feminismo sabemos que as bruxas foron mulleres con “poderes” froito da súa intelixencia e coñecementos. Mulleres non domesticadas, sabias e independentes, parteiras, curandeiras e, nalgúns casos, visionarias ou  xamanas. Mulleres valentes que transmitían os seus saberes de xeración en xeración

Non so neses afastados tempos, tamén agora temos diante unha caza de bruxas neste mundo globalizado. É un fenómeno moi pouco coñecido; na India, Brasil, Bolivia e en moitos países de África como no Congo, Zambia, Nixeria, Quenia, Gana…hai mulleres que chaman bruxas. Retéñenas e mátanas por seren as que teñen o poder no mundo agrario, porque estorban cando hai interese polos territorios para apropiarse dos recursos.

A persecución tamén a vemos hoxe nas redes sociais, onde moitas mulleres son atacadas por ter un pensamento propio en contra da orde establecida; a caza de bruxas “moderna” está nas rúas cada noite para castigar as que se atreven a transitar soas. Está nos postos de traballo, onde segue habendo acoso e precariedade. Seguimos vivindo nun mundo desigual, un mundo inxusto e as que alzan a voz quedan marcadas.

Os tempos están cambiando e o feminismo medra con máis forza que nunca. Hoxe son moitas as mulleres que teñen confianza en si mesmas, que son quen de saír adiante soas, facendo o que queren a pesar de ir contra corrente. Lembramos con respecto e agarimo a todas as mulleres valentes, as bruxas de onte, de hoxe e de sempre. 

Porque a bruxa é unha icona feminista, un símbolo da liberación. Sempre estivo ligada ao subversivo que non se prega ás normas convencionais. Bruxas podemos ser todas, porque nosoutras somos as netas daquelas que queimaron e das que non puideron queimar“.

Nestes enlaces podedes ter máis información desta obra e do seu contexto.

https://www.nosdiario.gal/articulo/cultura/vida-maria-solina-nunha-opera-folck/20210415160823119591.html

https://www.publico.es/culturas/opera-maria-solina-torturada-inquisicion-brujeria.html