Tag Archives: visibilización

E posible un feminismo islámico?

Estándar

Tomando como referencia o último libro do profesor e escritor Waleed Saleh Feminismo e islam. Una ecuación imposible, Lola Varela reflexiona no seguinte artigo publicado en NÓS Diario o 13/10/2022 sobre a dificultade de conciliar as relixións monoteistas, como é o caso, cos dereitos das mulleres.

Fronte a posicións que defenden un femisimo islámico como o da escritora Fatima Mernissi, outras persoas como Waleed Saleh defenden que non é posible acadar a igualdade de homes e mulleres, quer en dereitos quer en oprtunidades, dentro do Islam.

É posible un feminismo islámico?

                                                                                  LolaVarela

Os países de maioría musulmá constitúen a Organización para a Cooperación Islámica, son 57 e teñen a súa propia Declaración dos Dereitos Humanos no Islam (1990), xa que non aceptan a Declaración Universal dos Dereitos Humanos, redactada por Nacións Unidas en 1948. Na primeira cláusula sinala que toda a humanidade somos servos de Deus, excluíndo deste xeito ás persoas non crentes e, como considera a Sharia ou Lei islámica como fonte principal, con respecto á situación da muller atopamos unha diminución de dereitos, a prol da superioridade dos varóns: o home é o cabeza de familia, responsable da economía; pode ter ata catro esposas, ás que pode repudiar ou divorciarse delas en calquera intre, quedando coa tutela dos fillos ao cumprir os dous anos e das fillas, aos sete; eles herdan o dobre que as mulleres e o seu testemuño ten dupla validez que o delas….Uns países aplican estas normas máis que outros; entre os que introduciron algúns avances está Túnez, onde se permite o aborto antes de que o feto teña 24 semanas, sen necesidade de xustificar a decisión, ou Marrocos coas reformas realizadas na “Mudawana” ou Código de familia (2004), que recoñece a corresponsabilidade na familia, o dereito da muller á tutela das crianzas ou a idade de 18 anos para contraer matrimonio.

Do estudo dos textos do Corán e da Sunna (os “hadices” ou ensinanzas do Profeta Mahoma), o escritor Whaleed Saleh pretende demostrar na súa última obra que feminismo e islam están en planos distintos e son incompatibles, pois considera que aquel ven sendo unha fe, unha crenza, mentres que o feminismo é un movemento civil laico e emancipador das mulleres. Así, en Feminismo e islam. Una ecuación imposible (2022), Saleh impugna o denominado feminismo islámico, pon de manifesto o xeito en que a influencia do Corán nas leis dificulta a construción de sociedades igualitarias, revela a misoxinia dalgunhas “fetuas” (ditames legais) e advirte dos perigos que carrexa o relativismo cultural.

Orixinario de Iraq, Saleh (1951) é doutor en Estudios Árabes e Islámicos e grande coñecedor do islam político. Docente no seu país ata o ano 1978, en que por razóns políticas tivo que se exiliar, exerceu logo en Marrocos e desde 1984 traballa na Universidad Autónoma e reside en Madrid. Entre os seus libros, compre salientar Librepensamiento e Islam (2016), onde defende separar a relixión da creación literaria e artística.

En Europa non atopamos moitos homes feministas como Saleh, pero no mundo árabe-musulmán houbo e hainos que denuncian as condiciónsde vida das mulleres, as leis discriminatorias  e o menoscabo dos seus dereitos, malia ser considerados quintacolumnistas, apóstatas ou renegados: desde o exipcio QasimAmin, que no 1899 escribíu La liberación de la mujer egipcia, ao iraquí Al Zahawi e o tunesino Tahar Haddad, entre outros.    

Desde a revolución islámica de Irán (1979) e a chegada ao poder dos Hermanos Musulmanes en Exipto, todo comezou a mudar e a vestimenta da muller é un indicador relevante da perda dos seus dereitos. Antes de  1979, as mulleres de países árabes e musulmáns xuntaban as súas reclamacións coas mulleres de todo o mundo, fora do marco da fe, como as libanesas Hind Nawfa e Anissa Najjar ou a palestina May Ziade. Esta tendencia continuou con activistas como Nawal Saadawi en Exipto e Wassyla Tamzali en Alxeria e na actualidade coas escritoras Najat el Hachmi, Mimunt Hamido ou Zoubida Boughaba.

O termo “Feminismo islámico” foi empregado por vez primeira nos anos 90 por parte dalgunhas investigadoras iranianas na revista Zanan (Mujeres) de Teherán. Segundo algúns analistas, este movemento xurde por varias razóns: a escolarización feminina e o desenvolvemento cultural en moitos países musulmáns, o medre das correntes islamistas, o desexo de marxinar a grupos radicais como Al Qaeda ou os talibáns e a intención dalgúns gobernos de sumarse na aparencia á modernidade. Xustifican a súa existencia no nome da interculturalidade, da pluralidade, do relativismo cultural e apoian a idea de que as costumes e as tradicións hai que respectalas. Ata onde?

Se queredes ler o artigo na versión orixinal no xornal preme aquí É posible un feminismo islámico?

                                         

Loitando contra a invisibilización

Estándar

Unha publicación: “XEAS: Mulleres que estudan a Terra”, dá voz a doce xeólogas de épocas diferentes.

A Comisión “Mujeres y Geología” da Sociedade Xeolóxica de España (SGE), a
“Asociación de Servicios de Geología y Minería Iberoamericanos” (ASGMI) e a “Federación
Europea de Geológos” (EFG) fixeron posible esta interesante publicación.

Auditoría e xénero

Estándar

As discriminacións cara ás mulleres están presenten en todos os ámbitos. Velaí o seguinte artigo de Lola Varela , publicado en NÓS Diario estes días, sobre as mulleres auditoras, baseado na tese de doutoramento da pontevedresa Susana Escaloni. Mentres non exista unha verdadeira educación para a igualdade seguiremos reivindicando os mesmos dereitos e oportunidades para toda a sociedade.

AUDITORÍA E XÉNERO

                                                                                     Lola Varela

Coñecín hai uns días unha interesante e moi documentada tese de doutoramento, realizada na Escola Internacional de Doutoramento da Universidade de Vigo, titulada Análisis de la actividad auditora con perspectiva de género.A súa autora Susana Escaloni leuna no mes de xuño na Casa das Campás en Pontevedra, obtendo a máxima cualificación.

É unha investigación do sector da auditoría con perspectiva de xénero cun dobre obxectivo, analizar e visibilizar a situación laboral da muller neste ámbito en España, así como analizar a incidencia do sexo na determinación dos honorarios de auditoría e na persistencia dunha situación laboral desigual na que o problema principal céntrase na progresión ou carreira profesional das mulleres auditoras. O estudo realizouse sobre una mostra de 3.217 observacións correspondentes a sociedades non cotizadas españolas durante o período 2008 – 2015.

Unha maior presenza de mulleres auditoras nunha profesión tradicionalmente “masculina”, como é a auditoría, é un indicador do grao de avance en materia de igualdade nos países desenvolvidos, mais, ao tempo, obsérvanse importantes diferenzas no acceso a postos directivos e asociados. Esta desigualdade no sector explícase, entre outras causas, pola dificultade de mudar os estereotipos, a maternidade e as políticas de flexibilidade laboral e de conciliación, cun efecto contrario ao previsto.

En canto ao número de mulleres auditoras, España sitúase por baixo da media

tanto no que atinxe á cantidade de mulleres no sector (34%), como en representación nos postos de dirección (12%). Porén, Hungría, Polonia, Albania ou a República Checa (cunha formación máis igualitaria de homes e mulleres) están por riba cunha porcentaxe entre o 55% e o 70% de mulleres no sector, pero diminúe enormemente na alta dirección cunha media inferior ao 20%.

As socias auditoras perciben un salario significativamente menor que o dos homes, malia o dato de que as socias xeran maiores primas de honorarios.

Os trazos atribuídos ás mulleres non son os máis valorados nunha profesión ordenada por homes para homes. As mulleres que acadan o estatus de socia xeralmente deben adaptarse ás regras masculinas. Ao facelo, as mulleres contribúen ao mantemento dos estereotipos de xénero. E se adoptan comportamentos máis dominantes, tamén son criticadas e valoradas negativamente por afastarse dos comportamentos estereotipados. En consecuencia, as mulleres que rompen os “teitos de cristal” están ben adestradas e posúen habilidades superiores á media dos homes.

En España na actualidade un de cada catro auditores é muller, pero con tendencia ao equilibrio nas promocións máis xoves, xa que o colectivo de auditores presenta un perfil de idade notablemente avanzada e moi masculinizado.

Mais xunto co acceso o incorporación da muller é preciso analizar o grao de avance respecto da carreira profesional e a existencia de dificultades ou obstáculos na progresión, tales como a falta de dispoñibilidade ou dedicación a tempo completo.

Por outra banda, os estudos que analizan as diferenzas por razón de xénero no ámbito financeiro apuntan actitudes valoradas positivamente como que as mulleres realizan inversións máis conservadoras e de menor risco, así como que teñen unha maior aversión ao fraude, que son procesadoras de información máis integrais, polo que é máis probable que as mulleres empreguen datos menos obvios pero relevantes. Tamén se asocia positivamente coa calidade dos ingresos que nas xuntas directivas haxa diversidade de xénero, así como a presenza de mulleres nos postos de alta dirección.

A modo de conclusión, entre outras propostas,  Susana Escaloni insiste no compromiso das familias e das entidades auditoras para avanzar en igualdade. Nas familias  corresponsabilizándose das tarefas do fogar e dos coidados e nas entidades desterrando a cultura do presentismo, primando políticas de flexibilidade baseadas nunha avaliación global de resultados e incentivando a incorporación dos homes a estas políticas, contribuíndo á xeralización das xornadas flexibles, así como a  desfeminización das mesmas. Finalmente, unha implicación clara e decidida dos gobernos que impulsen e incentiven cambios en todos os sectores, promovendo unha educación en igualdade superadora de estereotipos.

Se queredes ver o artigo na versión orixinal en prensa, premede no título Auditoría e xénero.

“Oceánicas, pioneiras da oceanografía”

Estándar

O Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC) publica  o libro Oceánicas: pioneras de la oceanografía, en acceso aberto, unha edición ilustrada e dirixida ao público xuvenil que inclúe 20 biografías de científicas mariñas de todos os tempos: dende a primeira muller que deu a volta ao mundo durante a época das grandes exploracións, ata investigadoras que a día de hoxe lideran a loita pola conservación dos océanos.

As súas historias fálannos do desenvolvemento das ciencias mariñas os últimos séculos, pero tamén das dificultades ás que se enfrentaron as mulleres —na oceanografía, na ciencia e na vida— e da loita pola igualdade de moitas xeneracións.

A nova publicación de Editorial CSIC, de descarga gratuita, enmarcase no proxecto Oceánicas, unha iniciativa do Instituto Español de Oceanografía (IEO-CSIC) cuxo obxectivo é poñer en valor o papel da muller nas ciencias mariñas, recuperar historias de pioneiras esquecidas e xerar vocacións científicas en nenas e nenos a través de referentes femininos. 

Pódese ampliar información premendo en CSIC, coñecer o proxecto aquí e descargar o libro nesta ligazón Oceánicas.

No ano 2020, o Instituto Español de Oceanografía realizou un almanaque adicando cada mes a unha muller experta en Oceanografía. O calendario pode descargarse premendo nesta ligazón Calendario.

 

Homenaxe a Anuncia Casado

Estándar

O pasado 21 de agosto a asociación “Os Torgueiros” organizou unha homenaxe a Anunciación Casado Atanes, máis coñecida polo alcume de “A Pasionaria” de Viana, sendo o 86 aniversario da súa morte, e a outras vítimas do fascismo na Terra das Frieiras.

Na última parte dos actos, as persoas asistentes desprazáronse á Casa da Viúva, na Gudiña, lugar onde os historiadores e investigadores Dionísio Pereira, David Simón e Lola Varela, presentados polo recoñecido etnógrafo gudiñés José Rodríguez Cruz, participaron nunha palestra moi interesante sobre a resistencia no 36, os represaliados e represaliadas, e a violencia exercida sobre as mulleres naquel agosto de 1936 e en adiante.

Anuncia Casado foi a responsable do Partido Comunista de España na comarca de Viana. Na Segunda República fixo propaganda entre os traballadores do ferrocarril da liña A Gudiña e Vilar de Barrio. Conta a súa historia Lola Varela en “Nós Diario”; pode lerse o artigo completo na seguinte ligazón Anuncia

Para máis información premer na entrada Anuncia Casado do blogue “Mulleres na Historia e Historias de mulleres“.

Mulleres maltradas pola vida e pola historia

Estándar

Debemos contar a verdade e atribuirlles o valor que tiveron cada unha no seu tempo e na súa actividade. Neste pequeno vídeo, feito con humor e moi acaído para a xente moza, dásenos conta da importancia de seis mulleres, unhas máis coñecidas que outras, pero todas silenciadas dunha maneira ou doutra ao longo de séculos. Desde Cleopatra, raíña de Exippto (S I a. C.), a filósofa e científica Hipatia de Alexandría (SIV-V), a raíña Juana de Castilla, tristemente coñecida como “La loca” (S XV-XVI), Sofonisba a pintora máis famosa do Renacemento e mestra do retrato, Clara Campoamor, política e escritora que consegíu o dereito ao voto para as mulleres ou a famosa actriz Hedy Lamarr, silencida como creadora das conexiones por internet, que tivo que mudar o seu nome de nacemento, Hedwig Eva Mª Kiesler, ao vivir nos EEUU.

Podedes descargar aquí este vídeo Mujer tenías que ser

Para completar esta historia de silencios intencionados coa vida e a traxectoria de moitas mulleres, aquí tedes outro exemplo no acontecido coa fotógrafa estadounidense Ruth Matilda Anderson (1893-1983), recollido pola nosa amiga Luisa Fernanda Arís no seu blog https://mulleresehistoria.blogspot.com/2022/07/ruth-matilda-anderson.html, nunha recente entrada onde se fala da faciana desta importante muller como tradutora e divulgadora da cultura galega

A incontinencia urinaria nas mulleres. Unha desas enfermidades vergoñentas.

Estándar

“Considérase incontinencia urinaria a calquera perda involuntaria de urina a través da uretra. Esta patoloxía preséntase con maior frecuencia nas mulleres que nos homes, especialmente despois do embarazo, do parto ou da menopausa.
O obxectivo deste estudo é investigar o grao de coñecemento que ten unha mostra de mulleres enquisadas sobre a incontinencia urinaria.
Levouse a cabo unha enquisa anónima dirixida á poboación feminina cuxa idade está comprendida entre os 40 e os 60 anos e procedeuse a análise dos resultados obtidos.
Estes resultados amosan un escaso coñecemento en materia de incontinencia urinaria e, conclúese, que é necesario crear programas de formación para mulleres co fin de previr dita patoloxía e minimizar as súas consecuencias”. Con estas palabras comeza o TFG Traballo de Fin de Grao Incontinencia urinaria femenina, realizado pola enfermeira Marina Tilve Gallego hai agora un ano ao rematar os seus estudos.

Marina Tilve Gallego

É un deses traballos que deixan ben as claras a falta dunha perspectiva de xénero na Medicina, que “aínda non foi incorporada ás facultades e o alumnado remata os estudos sen acreditar nas diferenzas entre sexos na forma de ser, de enfermar ou nos efectos dos fármacos”. E, precisamente, por iso é de salientar este estudo e as súas conclusións, entre elas anotar que o  68,3% das mulleres apuntou que nunca recibira información relacionada con esta patoloxía e que segue a considerarse un tabú para a sociedade, a pesar de ser un problema que afecta de cheo a vida das persoas (unha de cada dúas mulleres) que a padecen, tanto a nivel físico como social e psicolóxico.

Para coñecer outros aspectos desta investigación, premede no título A incontinencia urinaria, artigo publicado no xornal NÓS Diario.

Podedes descargar o traballo completo en PDF “Incontinencia urinaria femenina” 

“Juana la loca”, e senon estaba tan tola?

Estándar

Para contribuir a mudar esa visión androcéntrica do noso pasado que nos transmitiron durante séculos, con este pequeno vídeo queremos visibilizar a unha muller maltratada inxustamente pola historia e devolverlle a súa dignidade. Como cambia o conto despois de saber como foi a súa vida!

O legado das mulleres

Estándar

Fai algún tempo e con moito esforzo, un grupo de profesoras e profesores comezou o proxecto europeo Erasmus+ Women’s Legacy: Our Cultural Heritage for Equity. O pasado 6 de maio veñen de ser presentados os productos intelectuais do proxecto, no Palau de les Arts Reina Sofía, de Valencia. Este proxecto, coordinado pola Generalitat Valenciana con socias de Lituania, Italia, Escocia e algunhas socias españolas como Ana López Navajas (Coordinadora xeral), ten como propósito contribuir de maneira decisiva á inclusión das mulleres protagonistas da historia e da cultura, e o seu legado, nos contidos educativos.

Para ilo desenvolveron instrumentos de intervención didáctica que facilitan a inclusión de referentes femininos e das súas contribucións nos contidos educativos europeos. 

Os recursos, que se atopan en línea, en aberto e accesibles, son un banco de recursos ligado a cada sistema educativo con actividades e obras, sempre enmarcadas nunha materia e un curso e en relación cos contidos normativos para facilitar o seu uso na aula. Este banco de recursos será transferible a calquer outro sistema educativo europeo ou mundial grazas ao deseño da súa plataforma informática. En concreto:

  • Un catálogo de obras literarias de autoría feminina.

  • Un catálogo de obras artísticas e audiovisuais de autoría feminina.

  • Un catálogo de obras musicais de autoría feminina.

  • Unha formación para o ámbito STEM, que se impartirá a profesorado de educación secundaria e universitario en todos os países participantes.

É importante difundilo e utilízalo, polo que animan a coñecelo e usalo. E se é posible, colaborar. Xa está posto en marcha, agora toca completalo.

Para máis información e para ver o programa completo, pódese consultar a páxina web do proyecto: Women’s Legacy: Our Cultural Heritage for Equity.

A dor menstrual

Estándar

Miguel Lorente Acosta, médico e profesor na Universidade de Granada que foi delegado do Goberno para a Violencia de Xénero (2008-2011) vén de escribir este interesante artigo onde analiza o tema das situacións de incapacidade temporal (IT) por dor menstrual, e compárao con datos como as situacións de IT que sofren nunha maior porcentaxe os homes como consecuencia de lesións que se producen durante a práctica deportiva. Esta e outras interesantes cuestións son introducidas neste artigo que paga a pena ler para ter outra perspectiva.

Comeza o artigo con estas palabras: “El verdadero dolor que aborda la nueva “ley sobre la interrupción voluntaria del embarazo” no es el de la menstruación, sino el “dolor de cabeza” que les producen las medidas de igualdad a los machistas”.

E remata: “El problema social no son los días de la menstruación de las mujeres, sino los 365 días de los machistas“.

Enlace ao artigo