Category Archives: Educación secundaria

Cómic Científicas: pasado, presente y futuro

Estándar

“Científicas: pasado, presente y futuro” é unha obra de teatro para alumnado entre 8 e 14 anos que trata de resaltar a importancia da muller na ciencia co fin de promocionar as vocacións científicas das alumnas.

Na páxina web de Científicas: pasado, presente y futuro podedes atopar os seguintes enlaces:

  1. Versión en cómic da obra Científicas: pasado, presente y futuro (resolución media)
  2. Versión en cómic da obra Científicas: pasado, presente y futuro(resolución alta definición)
  3. Guía didáctica

Mulleres no rural

Estándar

Novamente podemos ler un artigo de Lola Varela sobre a muller no rural galego publicado o 7 de xaneiro de 2020 no Xornal de Tabeirós-Terra de Montes, e tamén o podemos atopar no seguinte enlace:

Muller no rural

Muller no rural

Lola Varela

Imagem

Segundo a OCDE Galiza está considerada como zona “significativamente rural” (SR), xa que a maioría dos concellos teñen menos de 5.000 hab. Dos nosos 314 municipios, 263 responden a esta clasificación e neles vive algo máis do 30% da poboación. Poboación que arestora non acada os 2.700.000 hab. e da que o 52% somos mulleres. É dicir que estamos a falar da maior parte do noso territorio, o rural, e da maioría da nosa xente, as mulleres. Haberíase que preguntar que acontece entón para que a Administración, quer a do Estado, quer a galega, non invista onde e como debería de ser. Por que asistimos ano tras ano ao peche de explotacións agrogandeiras, á redución da superficie agraria útil e a un empeoramento da vida da poboación do rural, sinaladamente das mulleres?.
Se facemos un apresurado diagnóstico de xénero do que pode significar hoxe a vida no rural galego, atoparíamos: masculinización imperante en case todos os eidos, mercado laboral moi restritivo para as mulleres cun menor acceso a infraestruturas e servizos, persistencia dos roles de xénero a través da reprodución e mantemento do réxime patriarcal, subsidiaridade e xerarquización dos traballos e do papel social das mulleres, desfamiliarización agraria en aumento, precariedade no acceso ás novas tecnoloxías e diminución do transporte público…
Eu que vivo nunha pequena aldea da Terra de Montes con a penas 25 veciños e veciñas, podo dar fe destas e doutras eivas, sen que exista unha planificación axeitada e decidida por parte da Xunta para fixar e manter a poboación no ámbito rural, desenvolvendo as posibilidades que aínda temos e que non son poucas, dende as explotacións agrogandeiras ate unha silvicultura polivalente e respectuosa co medio; dende alternativas de ocio e turismo rural, ate o eido das enerxías renovables….
Faise moi difícil vivir e traballar no rural e máis aínda sendo muller. A falta de oferta formativa e as cativas posibilidades de emprego nun entorno conservador, aumentan o padecemento e alentan o maltrato de xénero: hai un maior número de vítimas que nas cidades (6 de cada 10 mulleres) e son máis silenciadas ao vivir en sitios pequenos onde toda a xente se coñece, a vergoña está moi presente na familia tradicional e o persoal de apoio e axuda nestes casos escasea ou non está debidamente formado. Ademais, a dependencia económica feminina das súas parellas é moi forte (apenas un 30% da afiliación ao Réxime Especial Agrario son mulleres e a maioría recibe unha pensión non contributiva) e as axudas da administración por violencia de xénero son moi cativas: 400 €/mes ao longo dun ano ou ano e medio.
E, dada a carencia de servizos sociocomunitarios no noso rural, se falamos de conciliación da vida familiar e laboral compre insistir en maior medida que no espazo urbano na corresponsabilidade asumida pola parella ou membros da familia, para compartir tarefas domésticas e coidados de crianzas, maiores e dependentes. Do contrario, é a muller quen debe asumir esta dura faena; así, 9 de cada 10 medidas de conciliación son solicitadas por mulleres, o 69% das persoas coidadoras son mulleres e o 75% das mulleres renuncian a súa vida social e familiar fronte un 25% de homes.
A pesar de todo, da falta de tempo, da ausencia de formación, da pouca visibilidade do seu traballo e das actitudes machistas imperantes no rural, cando as mulleres se xuntan e deciden implicarse para plantarlle cara á decadencia das comunidades pola diminución da veciñanza en aldeas e parroquias, a súa iniciativa non pasa desapercibida. Trátase de manter aqueles espazos e momentos de sociabilidade tan necesarios no rural, nos que a muller xoga un papel relevante. Isto foi o que aconteceu na miña parroquia de San Martiño de Figueroa coa festa de Santa Lucía, que celebramos a carón dunha fermosa capela do S XVIII; este ano, unha comisión formada só por mulleres recuperou a festividade a piques de desaparecer, demostrando deste xeito ser boas transmisoras duns valores comunitarios indispensables para manter a esperanza de mil primaveras máis para o noso rural.

  Docente xubilada, experta en coeducación e feminista
(Publicado no Nº 3 de Nós Diario o 04/01/2020)

Masculinidades

Estándar

Este é o novo artigo publicado o 22 de decembro do 2019, no apartado “Opinión” en Sermos Galiza, redactado por Lola Varela, docente xubilada, experta en coeducación e feminista:

Masculinidades

Tras un novo 25N, Día Internacional contra a Violencia de Xénero, cómpre facer algunha reflexión que nos permita comprobar como está a situación no noso país e arredores.

Entre outros acontecementos, ese día quedou marcado pola onda expansiva que creou, a “performance” do grupo chileno Las Tesis Un violador no teu camiño. Milleiros de mozas saíron en moitos países para dar un berro colectivo contra a impunidade na que se moven non poucos agresores sexuais, amparados e protexidos en moitas ocasións pola policía, polo poder xudicial e polo estado. As reaccións non se fixeron esperar, desde a anecdótica saída de ton dun membro de Novas Xeracións do PP de Galicia, ata colectivos de homes con trazos de fanatismo relixioso en varios países de Latinoamerica, ou a detención e condena de sete xoves a dous anos de cárcere na Turquía de Erdogan por cantar en público o “himno” de Las Tesis.

Nestes mesmos días fixéronse virais nas redes sociais dous vídeos creados pola “Fundación AVON para las mujeres”, claramente reivindicativos e confrontados contra a violencia de xénero e o acoso dixital. Ambos vídeos teñen homes como protagonistas; nun deles, un fillo fai recoñecer ao seu pai que debe mudar a relación de dominio coa súa nai e, noutro, un mozo recrimina a un amigo polo dano causado a unha rapaza da que difundiu polas redes unha foto íntima.

Non entro agora no debate do oportunismo político desta e doutras marcas famosas, que fan de cando en vez campañas chamadas “feministas”. Aproveito este feito para dicir que, tras estes dous vídeos, rulan polas redes mensaxes pro-feministas que desexan mudar unhas formas de relación de dominio patriarcal, que en nada contribúen ao benestar e á felicidade das mulleres e dos homes.

Posturas activas de homes contra a violencia machista, pola diversidade sexual, pola igualdade de oportunidades e contra os estereotipos de xénero, entre outras cousas, é algo que moitas feministas botamos en falta nos últimos tempos. Semella que, diante do avance das diferentes manifestacións do movemento feminista nesta última década, non poucos homes recúan, non atopan as palabras precisas ou o lugar acaído desde onde dicilas, ou realmente se consideran ameazados. Unha mágoa.

Ao longo dos anos 90 e sobre todo no comezo do século XXI, xurdiron por todo o Estado diversos colectivos de homes pola igualdade que tentaron abrirse a outros homes e á sociedade en xeral, así como solidarizarse e simpatizar coas reivindicacións e a loita feminista. Foron anos de ilusión e novidade, de “dar a cara polas mulleres”, de preocuparse pola formación da xente nova e de loitar por unha convivencia entre iguais máis alá dos xéneros.

Froito desa inquietude pola educación como principal ferramenta de cambio, aparece o Proyecto Arianne, 1995-1998. Masculinidades y educación. “Ampliar los horizontes masculinos y femeninos: Las expresiones de las masculinidades en la adolescencia”, da man de dúas persoas de referencia: Fernando Barragán e Amparo Tomé. Un proxecto financiado pola UE, que involucraba oito países europeos, entre eles o Estado español.

Aos poucos, no ano 1995, publicaba Chis Oliveira o seu libro, verdadeira guía para moitas de nós, Eros: Materiais para pensar o amor. Eis, unha aposta decidida contra a violencia sexual e a escravitude dos estereotipos.

Logo, Erick Pescador traballou desde o ano 2000 en Centros Educativos na investigación-acción para a prevención da violencia machista desde a perspectiva das masculinidades, a través do Proyecto Ulises. Un proxecto que tiven a sorte de coñecer polo miúdo, xa que foi aprobado de xeito piloto para dous centros galegos, un na Coruña e o outro en Pontevedra: o IES A Xunqueira I, onde eu traballaba. Unha experiencia que, por certo, a Xunta de Galicia xa non renovou ao ano seguinte.

Ademais destas actuacións no ensino, comezan a aparecer en diferentes territorios colectivos como Homes galegos pola igualdade en Galicia, impulsado por Celso Taboada desde Lalín; Hombres por la igualdad de género AHIGE en Catalunya; Piper Txuriak (Grupo de hombres por la igualdad) en Bilbao; “Codo a codo. Asociación de hombres por la igualdad en Palencia; Prometeo. Hombres por la Igualdad de León…

Lendo os obxectivos e fins que propoñían, e aínda propoñen nalgúns casos, atopamos uns bos vimbios para facer o cesto dunha nova sociedade igualitaria. Poño por caso:

– “Sensibilizar aos homes para mostrar un rexeite absoluto ao machismo e ás súas violencias, asumindo que somos parte do problema e debemos implicarnos activamente na solución”. (Prometeo)

– “A partir dunha base común, debemos indagar no camiño propio que os homes deben desenvolver para rematar co machismo e fomentar o crecemento persoal e social en igualdade”. (Codo a codo)

– “Un home pola igualdade é aquel que ten un proxecto de cambio persoal e estao levando á práctica. Por iso reconsidéranse unha gran parte das súas posicións, actitudes e condutas, que entende están determinadas polo seu proceso de socialización sexista e patriarcal”. (AHIGE)

– “Un espazo de compañeirismo e reflexión entre homes, onde entender como nos afecta o sexismo e as consecuencias de ser home. A nosa meta é mudar nós e mudar a sociedade”. (Piper Txuriak)

– “Reflexionar sobre o rol tradicional dos homes na nosa sociedade, participar no cambio social e loitar contra os estereotipos de xénero, porque o silencio fainos cómplices”. (Homes galegos pola igualdade)

Tamén podemos botar man dos bos traballos publicados desde hai anos por homes comprometidos co feminismo, como o devandito Fernando Barragán, Luis Bonino, Miguel Ángel Arconada, Miguel Lorente, Octavio Salazar, así como os galegos Jorge García e Enrique Latorre, entre outros.

Conclusión: As mulleres precisamos, e mesmo a sociedade enteira precisa, dunha presenza máis activa e belixerante de homes transformadores e capaces de dar a coñecer esas novas e diversas masculinidades, que rachen co modelo unívoco e hexemónico que o patriarcado leva séculos impoñéndonos a mulleres e homes.

Se queredes ler o artigo no seu contexto clicade eiquí:

DOCENTE XUBILADA, EXPERTA EN COEDUCACIÓN E FEMINISTA

Charla no CIFP A Xunqueira ao alumnado do Ciclo Formativo de Promoción de Igualdade de Xénero

Estándar

O pasado día 19 de novembro foi invitada a dar unha conferencia no Ciclo superior de FP Promoción de Igualdade de xénero, no CIFP de Pontevedra A Xunqueira, a profesora Lola Varela que acudíu acompañada de Elena Antelo unha muller con explotacións no rural, sobre A muller no rural galego: situacións e perspectivas de mellora, xa que dentro da prograMación está o módulo de Participación social das mulleres. Con esta intervención pretendíase adaptar esta participación ao medio rural en Galicia.

IMG-20191119-WA0008

Expuseron as condicións de vida no rural e as diferentes formas de participación das mulleres (cooperativas, asociacións, sindicatos agrarios e grupos de desenvolvemento rural), para rematar nunhas conclusións que reflicten as necesidades para o empoderamento da muller no rural galego.

Déixovos aquí a presentación: A muller no rural galego

100 Mulleres Galegas e outros libros

Estándar

Presentamos aquí varios libros que visibilizan o traballo das mulleres nunha sociedade machista:

  1. 100 Mulleres Galegas“. Consello da Cultura Galega. Realizado pola Asociación Teenses pola Igualdade.
  2. Las maestras de la república“. FETE-UGT.
  3. Nosoutras creamos mundo“. FETE-UGT.
  4. Un recorrido por la historia de las mujeres“. FETE-UGT.
  5. Historia de las mujeres I” e “Historia de las mujeres II“. FETE-UGT
  6. Contra a violencia machista. Primaria.” CIG-Ensino
  7. Contra a violencia machista. Secundaria.” CIG-Ensino