Category Archives: Educación secundaria

Debuxos animados, si ou non??

Estándar

Deixar ver ou non debuxos animados a nenas e nenos é unha decisión familiar que, en ocasións, pode resultar difícil de tomar. Independentemente dos títulos a escoller, o uso de pantallas por parte das crianzas debería facerse seguindo unha serie de recomendacións básicas. As persoas expertas consultadas neste artigo El Diario.es concordan en ter en conta estas líneas xerais:

  • Elixir ben os contidos, que sexan axeitados para as diferentes idades
  • Limitar os tempos de uso –a poder ser de maneira pactada–
  • Supervisar o que os nenos e nenas ven, aínda mellor sentarse a velo conxuntamente e compartir as experiencias. 

Algúns debuxos animados rachan cos estereotipos e educan mentras entreteñen. Títulos como Bing, Hilda, Bluey, Daniel Tigre, Motown Magic ou DinoTren van máis aló da diversión e buscan transmitir valores entre o público infantil.

Activa, aventureira, valente e non viste de rosa – Ver en Netflix
Centrada na intelixencia emocional – Ver en Clan

Comando Igualdade, unha iniciativa necesaria

Estándar

Dedicado á coeducadora, feminista e profesora de Filosofía, Chis Oliveira publicouse estes pasados días en NÓS Diario un novo artigo de Lola Varela onde se da a coñecer unha iniciativa moi necesaria para a mocidade, que nace en Vigo pero que debería espallarse por todo o territorio. Precisamos dun Comando Igualdade en cada instituto.

                                          COMANDO IGUALDADE

                                                                                                 Lola Varela

Nos últimos tempos asistimos, tristemente, a un aumento de máis dun 20% de delitos sexuais entre a mocidade e tamén arrepía que 7 de cada 10 adolescentes consuman pornografía de xeito habitual. O verdadeiro antídoto para reverter esta situación sería incluír nos currículos educativos unha Educación Sexual igualitaria, sen estereotipos, inclusiva, non moralista e de calidade, así como avanzar na creación de verdadeiros centros coeducativos. Eis unha alternativa que arestora non se albisca agás en casos illados, alentados con moito esforzo e voluntarismo por parte do profesorado, maiormente, mais tamén con exemplos de participación entusiasta da rapazada tal que a experiencia do Comando Igualdade.

O Comando Igualdade é un fato de mozas e mozos, alumnado de ESO e Bacharelato do IES Alexandre Bóveda de Vigo e tamén alumnado de estudos superiores, xa que rematada a súa etapa no Instituto continúan vinculados ao colectivo. O discurso, a sólida formación e o compromiso coa igualdade de mulleres e homes da profesora de Filosofía dese centro, Chis Oliveira, fixérona merecedora dun Premio Irene, concedido polo Ministerio de Educación en 2009 á súa traxectoria ao impartir un valente e innovador programa de Educación Sexual ao seu alumnado durante 25 anos. Conceptos como sexo, xénero, feminismo, patriarcado, diversidade sexual ou micromachismos viñan sendo tratados con normalidade na formación que Chis impartía nas súas aulas. O salto chegou co Proxecto Bata, unha moi sonada intervención integral e multidisciplinar realizada no referido IES, para visualizar a importancia dos coidados e para intentar que o cotiá, privado ou doméstico, maioritariamente feminino, mudase en algo público e colectivo. Todo este traballo foi recoñecido cun novo Premio Irene en 2010 e aquí comezou a andaina do Comando Igualdade. Conscientes do poder revolucionario da mocidade, procuran a través dunha deconstrución persoal contribuír a unha transformación social necesaria e urxente, capaz de superar o machismo, repensar a sexualidade e construír unhas relacións máis libres nunha sociedade máis xusta.

O Comando centra a súa actividade en dúas liñas: a formación e a acción. Unha formación entre iguais onde as persoas adultas (profesorado ou persoal experto) só teñen un papel coordinador e onde existe o compromiso de se instruír e investigar persoalmente, para despois compartilo nas reunións e debates en grupo. Estas xuntanzas realízanse fora do horario lectivo, nun ambiente de empatía, escoita mutua, rexeitamento das xerarquías e moito respecto entre elas e eles, creando deste xeito un espazo seguro, aberto e diverso. Para intervir e actuar, comezaron levando o debate a outras aulas do seu centro, pero axiña foi demandada a súa presenza noutros institutos de toda Galiza (Caldas de Reis, Bueu, Beade, Santiago, entre outros), o cal permitiu deixar a semente de novos Comandos Igualdade. Ademais, tamén colaboraron con asociacións e colectivos diversos como As Bandidas, @klandestinas, Faraxa ou Nós Mesmas; en programas pola igualdade ou contra a violencia de xénero dos concellos de Vigo e Santiago e, mesmo, o Comando foi invitado polo Proxecto Skolae (2019), ambiciosa proposta coeducativa do goberno de Navarra, para se dar a coñecer e incentivar a creación de grupos semellantes nesa comunidade.

Coa bagaxe de case 10 anos de existencia e diante do dano que está a facer esta pandemia no rol das mulleres no seo das familias, na reiteración dos estereotipos e no aumento da violencia de xénero, o Comando Igualdade está a piques de editar un libro onde relata a súa orixe, funcionamento e formación, recollendo as demandas de total actualidade de amplos sectores da poboación, para que a modo de guía axude a formar novos Comandos Igualdade por acá e por acolá. Escrito por Chis Oliveira e Priscila Tamara Retamozo, ex-alumna de Chis e hoxe outra das coordinadoras do Comando, preséntase como un diálogo interxeracional entre ambas que permite o autocoñecemento e a creación dun pensamento crítico.

O Comando Igualdade, un referente ineludible da revolta feminista que comezou nas aulas.

Pódese acceder á versión orixinal do artigo aquí mesmo Comando Igualdade

Luz Morales, a tradutora de “Peter Pan”

Estándar

En 1925 a periodista galega Luz Morales Godoy (A Coruña 1889-Barcelona 1980), foi contratada pola Paramount para traducir ao castelá a obra teatral “Peter Pan”.

Destacou por ser a primeira muller española (galega) en dirixir un periódico, La Vanguardia, durante a guerra civi española, aínda que tamén xa era a directora da revista “El hogar y la moda” (precursora de “Lecturas“) .

Pero os seus propios escritos tiña que asinalos baixo un seudónimo masculino, entre eles o do personaxe galdosiano Felipe Centeno, elixido para a súa sección semanal “Vida cinematográfica” en La Vanguardia. “Centeno” chamou a atención do xerente de Paramount Pictures en España, que quedou moi sorprendido cando, na reunión na redacción de La Vanguardia advertiu que “Centeno” era unha muller. A productora contratou a Morales como asesora literaria da compañía de todas formas. Coa chegada do cine sonoro, Luz Morales será tamén a encargada de adaptar os diálogos ao castelá.

Paralelamente ao seu labor periodístico, María Luz cultivou a literatura infantil, e as súas adaptacións das “Obras maestras al alcance de los niños” (Homero, Dante, Shakespeare, Goethe, Cervantes, Lope de Vega  ), publicadas pola editorial Araluce, que ela dirixía, foron declaradas por real orde de utilidade pública. Algunhas das súas obras pedagóxicas convertíronse en libros de texto en países hispanoamericanos.

Pódese descargar un pdf de actividades e a UD sobre Luz Morales realizado pola Axenda da Cultura Galega no apartado “Aprende coas mulleres galegas“, nesta ligazón Luz Morales

Pódese completar a información en El Español.

“Olladas disidentes” no CIFP A Xunqueira

Estándar
Eu son quen mira. Somos nós quen miramos e somos nós quen queremos abrazar a diversidade

O alumnado e profesorado do Ciclo Superior de Promoción de Igualdade de Xénero e o curso Promoción efectiva entre mulleres e homes do CIFP A Xunqueira presentaron o proxecto “Olladas Disidentes“.

O obxectivo desta exposición fotográfica é “observar máis alá do que se mira”. A través de fotomontaxes creadas e deseñadas de maneira cooperativa, pretende revelar “unha realidade que non nos representa, unha realidade estereotipada”, a fin de rachar con eses tips de xénero.

“A exposición amosa corpos non normativos para ver a reacción da xente e dá a volta aos roles convencionais”.

As imaxes desta mostra estarán expostas no patio exterior do centro ata finais de curso.

Para saber máis pódese premer nas seguintes ligazóns:

CIFP A Xunqueira, Diario de Pontevedra, Pontevedra Viva, Tentatoura e Twitter.

Contos de científicas esquecidas

Estándar

Hoxe remata a exposición “Científicas olvidadas jamás contadas“, inaugurada o 23 de abril na “Casa de las Ciencias” de Logroño, que pretendía visibilizar, a través de trece contos populares, as aportacións de sete científicas e seis inventoras para modificar estereotipos. A comisaria da mostra foi Rosana Largo.

A exposición está divida en tres apartados:

Científicas:

“Alicia en el País de las Maravillas” relacionado con Hipatia de Alexandría.

“Pulgarcita” coa entomóloga María Sibylla.

“Ricitos de oro” coa astrofísica Henrietta Swan.

“Caperucita roja” está vinculado á física Marie Curie.

“La princesa y el guisante” á xenetista Ruth Sager.

“Blancanieves” á bióloga molecular María Blasco.

Inventoras:

“La sirenita” conectado co telescopio submarino de Sarah Mather.

“Cenicienta” co lavalouzas de Josephine Cochrane.

“La bella y la bestia” coa tecnoloxía alimentaria e o sistema de envasado ao vacío de Amanda Jones.

“La casita de chocolate”, que se relaciona coas cookies de Ruth Wakefield.

“El mago de Oz”, co GPS de Hedy Lamarr.

“La lechera”, coa máquina transportadora de leite de Fermina Orduña.

Calculadoras de estrelas:

“El principito”: fai referencia ao protagonismo das mulleres astrónomas do século XIX, que son coñecidas como “Computadoras de Harvard“.

Máis información en:

20 minutos

Diario.es

El balcón de Mateo

Fotos

Vídeo

Xela Arias e as Letras Galegas

Estándar

Este ano 2021, tan especial, a Real Academia Galega RAG decidíu homenaxear a unha escritora tamén moi especial, Xela Arias, no 17de maio Día das Letras Galegas.

Innovadora, rebelde e inconformista. Activista pola paz, gran defensora da lingua galega, ecoloxista e feminista. Xela Arias foi sen dúbida unha muller comprometida coa sociedade de seu tempo;e como nos di Tareixa Casal, Profesora do CIFP Carlos Oroza de Pontevedra e autora desta presentación. Aquí tedes un material sinxelo e atracttivo para achegar a figura de Xela Arias ao noso alumnado

Pódese descargar aquí esta presentación.

E se queredes afondar máis no coñecemento da súa vida e da súa obra, vos recomendamos estos vídeos editados pola Real Academia Galega, nos que en 6 capítulos, e baixo o título de A palabra esgazada, se realiza un bo achegamento a Xela Arias. Premendo no título accededes a eles.

Tamén como agasallo do Consello da Cultura Galega para este Día das Letras Galegas vos achegamos unha interesante publicación desta autora ¡Non te amola!, cun estudo ben feito por Ana Iglesias e cunhas atractivas ilustracións de Bea Gregores.

Podedes descargar aquí esta publicación.

Engadimos a esta escolma de materiais sobre Xela Arias estas ilustracións tan vistosas e xuxerentes de imaxes da escritora con algúns dos seus versos, da man agarimosa e moi creativa de Terteres, que agacha o nome doutra boa compañeira, Mónica Fernández.

Podedes descargar estas ilustracións premendo no nome da autora Terteres

Vos propoñemos tamén a lectura deste poema escrito por Nones Araujo en versos acrósticos e dedicado a Xela Arias.

E para rematar anotamos a continuación o enlace para visionar un vídeo homenaxe á poeta Xela Arias no 60 aniversario do seu nacemento en Sarria. Román Raña, Oriana Méndez, Antonio G Teijeiro, Xina Vega, Marta Dacosta, Silvia Penas, Fran Alonso, Lara do Ar, Iolanda Zúñiga e Marcos de la Fuente len poemas de Xela. María Xosé Queizán lembra unhas pinceladas sobre Xela e recita o poema que lle dedicou. As imaxes son de Xulio Gil, do libro de foto-poemas Tigres coma cabalos. Editado polo Ateneo Atlántico de Vigo.

Vídeo Xela Arias

Concluimos coa música de A banda da loba “con M de muller” que dedica unha canción a un dos poemas do último e rompedor libro de Xela Arias Intempériome.

Día das Mulleres Matemáticas

Estándar

O 12 de maio de 2019 celebrouse por primeira vez o Día de las Mujeres Matemáticas, unha iniciativa proposta polo Comité de Mulleres e Matemáticas da Sociedad Matemática Iraní durante o World Meeting for Women in Mathematics, un evento satélite do International Congress of Mathematicians 2018.

Elixiuse esta data en homenaxe á matemática iraní Maryam Mirzakhani (1977-2017), nacida un 12 de maio, e única muller en recibir unha Medalla Fields, o “Nobel” das matemáticas.

Emmy, Maryam, Olga e Sofya

Unha iniciativa creada polo equipo do Núcleo Milenio Modelos Estocásticos de Sistemas Complejos y Desordenados da Universidad de Chile e a Pontificia Universidad Católica de Chile, está a publicar unha de catro contos ilustrados –de momento, aínda que a súa idea é continuar con ao menos un máis dedicado a Sophie Germain–, pensados para idades comprendidas entre os 6 e os 10 anos, e centrados nas figuras de catro mulleres matemáticas.

Ao final de cada conto se engade un glosario que pretende aclarar os conceptos matemáticos e físicos que se citan no texto, así como dar algúns datos sobre os científicos aludidos. Os catros contos son:

Máis información en Mujeres con Ciencia e Núcleo Milenio.

A carga mental feminina. Unha reflexión para facer conxuntamente homes e mulleres

Estándar

Ese traballo constante, esgotador e que case ninguén adoita recoñecer, froito da falta de corresponsabilidade nas parellas heterosexuais, dunha conciliación non prexudicial para as mulleres e dunha educación igualitaria real. As consecuencias: estrés, falta de vida propia e problemas nas parellas, entre outros.

Este é o tema do novo artigo de Lola Varela, publicado en NÓS Diario o 14 de abril

A CARGA MENTAL FEMINININA, ESE TRABALLO INVISIBLE                                                                                      

Estes días lin en Facebook un anaquiño da historia dunha muller que acode á consulta dunha sexóloga porque observa problemas nas relacións sexuais coa súa parella. Pescudan no que serían as súas fantasías eróticas e confesa que non desexa tipos musculados nin praias exóticas, senón ver ao seu compañeiro limpando o baño, encargándose das crianzas mentres ela durme e deixándoas logo ao cargo dalgún familiar; poder entón saír xuntos, tomar uns viños de vagar e regresar a casa para gozar dos seus corpos ata quedar durmidos…Coméntanos esta sexóloga que o que, aparentemente, semella un problema do desexo, de diminución da libido ou de falta de resposta á excitación, en realidade ven sendo esgotamento, capitalismo, machismo e patriarcado.

A falta de corresponsabilidade na grande maioría das parellas heterosexuais, que obriga á muller a soportar un traballo continuo, atafegante e, por demais, invisible, é o que denominamos “carga mental feminina”. Unha carga silenciosa e, xa que logo, dobremente pesada. Ese labor de planificar, organizar, tomar decisións e, asemade, realizar as tarefas do fogar e os coidados familiares, representa o 75%  dos traballos necesarios na convivencia. É un traballo a tempo completo e non recoñecido, que pode aumentar o estrés, a ansiedade e que é a base de moitos conflitos nas parellas. Isto é o que levou á xornalista Samanta Vilar a escribir o libro La carga mental femenina: O por qué las mujeres continúan al mando del hogar a coste cero (2019), despois de ter os seus primeiros fillos, uns xemelgos, e decatarse do que se lle viña enriba. Fixo unhas polémicas declaracións, cando afirmou que perdera calidade de vida coa maternidade, xa que á falta dunha corresponsabilidade real como compromiso compartido persoal, social e político, sumábase agora esa visión idílica da maternidade, que non é doado poñer en cuestión por temor a ser xulgadas como malas nais. Engadía, ao cabo, que iso da “superwoman”, froito da dobre xornada das mulleres no traballo produtivo e reprodutivo, é un engano brutal.

Porén, quen difundiu este concepto de “carga mental” dun xeito masivo foi a ilustradora e feminista francesa, Emma Clit, co seu demoledor cómic Me lo podrías haber pedido (2017) que, de contado, se fixo popular e ao ano seguinte deu lugar ao libro La carga mental. Sí a la vida en común; no a los lugares comunes. Na década dos 80 do século XX, a socióloga francesa Monique Haicault xa empregou este concepto de “carga mental” entendida como un lastre psicolóxico das mulleres, vinculado ao que se denominou como “traballo emocional” segundo a tamén socióloga estadounidense Arlie Hochschild.

Ademais da necesaria corresponsabilidade, compre falar, así mesmo, de conciliación para afondar no tema. Nestas mesmas páxinas, Paula Vázquez no seu artigo Non só corresponsabilidade dicía que non é posible hoxe a conciliación persoal, laboral e familiar, se non temos en conta tres elementos: A excesiva duración da xornada laboral, que obriga á redución de horario ou á excedencia; o cambio na composición das familias, dando paso a cada máis a familias monoparentais; e a elevación da idade media da poboación, que leva de seu o aumento de persoas con dependencias diversas.

Cando as mulleres dedicamos o dobre de tempo ás tarefas do fogar e aos coidados que os homes, cando as mulleres recoñecemos que a maioría temos un mundo de cousas que facer cada día, cando 3 de cada 4 mulleres sufre “carga mental”, cando o 40% descoñece o concepto e o 45% endexamais falou con ninguén deste asunto, non queda outra que intervir.

Algunhas propostas para mudar esta situación poderían ser: Compartir coa parella dende o inicio as tarefas domésticas, para que lle dea o valor que teñen e que chegue ao convencemento de que o fogar tamén é responsabilidade dos homes; que as mulleres aceptemos certo desorde ou incumprimentos sen sentirnos culpables e que saibamos delegar, que non sempre é doado; que exista unha lexislación onde conciliar non sexa só prexudicial para as mulleres… E, por riba de todo, educar ás nosas fillas e fillos dun xeito igualitario e sen estereotipos.

Aquí tedes o enlace para ver o artigo directamente en NÓS Diario

https://www.nosdiario.gal/opinion/lola-varela/carga-mental-feminina-traballo-invisible/20210414161015119519.html

María Pita, muller de armas tomar 432 anos despois

Estándar

Mayor Fernández da Cámara Pita, máis coñecida como María Pita, nada en Sigrás (Cambre. A Coruña) contra 1560 e finada no mesmo lugar en 1643, foi unha heroína galega na defensa da Coruña contra o ataque da Armada Británica acontecido no mes de maio do ano 1589. Hai agora 432 anos daquela.

En xullo do ano 2020 publicouse un cómic coa súa biografía e os seus avatares ben interesantes, desde como dirixíu as tropas contra os ingleses ao berro de “Quen teña honra, que me siga”, ata os catro matrimonios que realizou e os dous fillos e fillas que tivo.

Este cómic foi realizado por César Herce, Meik Cobain e Angie Suárez, dentro da colección Historia de España en viñetas de Cascaborra Ediciones.

Tedes maís información da vida de María Pita nesta entrada da Wikipedia https://gl.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_Pita

E podedes achegarvos a esta heroína a través deste audio realizado con moito humor e boa música por Nieves Concostrina na SER

“Eu vou conmigo”, un conto para ensinar asertividade ás nenas

Estándar

Raquel Dïaz Reguera, escritora e ilustradora, é a autora de “Yo voy conmigo“, unha historia moi especial cunha mensaxe moi importante. O vídeo sobre o libro realizouno “Ciencienciate produccións“.

Este conto reflexiona sobre a importancia de ser unha mesma, sen deixar que a contorna nos faga diferentes, sen mudar como somos para agradar aos homes, e sobre a importancia de dar valor as nosas características, a eses paxaros na cabeza que todas e todos temos (aínda que as veces deixemolos engaiolados).

Ten un final xenial grazas a asertividade que a nena é capaz de mostrar.

Pódese baixar o vídeo en Yo voy conmigo.